Có một khoảnh khắc trong bốn ngày vừa qua tôi sẽ nhớ rất lâu. Tôi đứng trên sân khấu, dưới ánh đèn, bên cạnh người thầy của mình, tay cầm tấm bảng nhỏ in hai chữ Givers Gain — cho đi để nhận lại. Tôi cười, nụ cười thật, kiểu nụ cười của một người vừa nhận ra mình đã bỏ lỡ điều gì suốt bao năm.
Người đứng cạnh tôi hôm đó là thầy Phạm Thành Long.
Nếu bạn gõ cái tên này lên mạng, bạn sẽ thấy đủ thứ nhãn: diễn giả, chuyên gia đào tạo bán hàng, luật sư. Nhưng bốn ngày ngồi trong lớp IPS, tôi nhận ra không cái nhãn nào kể đủ. Nên tôi viết bài này — không phải để tô vẽ ai, mà để kể thật với bạn: tôi đã học được gì, và vì sao tôi biết ơn.
Người thầy tôi gặp, chứ không phải người thầy trên mạng
Tôi là Vĩnh. Tôi bán giáo cụ, đồ chơi trí tuệ cho trẻ nhỏ. Trước khi vào lớp, thú thật, tôi đã có một chút thành quả và cũng có một chút tự mãn. Doanh thu tháng của tôi không còn nhỏ. Tôi nghĩ mình đã hiểu kha khá về kinh doanh.
Bốn ngày sau, tôi hiểu là mình mới chỉ chạm phần nổi.
Điều đầu tiên khiến tôi khựng lại không phải là kiến thức, mà là năng lượng. Một người đứng lớp liên tục nhiều giờ mỗi ngày, giọng vẫn chắc, mắt vẫn sáng, và quan trọng nhất — vẫn có mặt thật với từng người trong phòng. Tôi làm kinh doanh, tôi hiểu để giữ được nhịp đó không phải nhờ hôm ấy thầy có hứng. Nó là kỷ luật của một người đã lặp lại việc mình giỏi hàng nghìn lần, đến mức nó thành phản xạ.
Thầy Long xuất thân là luật sư trước khi bước hẳn sang nghề đào tạo. Tôi nghĩ chính cái nền ấy giải thích một điều tôi cảm được rất rõ trong lớp: mọi thứ thầy dạy đều có cấu trúc. Không phải mấy câu truyền cảm hứng bay bổng rồi bay đi mất. Là những khung tư duy có thể mang về, đặt lên bàn làm việc sáng hôm sau, và dùng được ngay.
Bốn ngày IPS: tôi đến để nghe, nhưng ra về để làm
IPS không giống những buổi hội thảo tôi từng dự, nơi người ta vỗ tay thật to rồi hôm sau quên sạch.
Ở đây, mỗi buổi là một lớp làm việc. Thầy nói một ý, rồi bắt chúng tôi bắt tay vào ngay: viết ra, sửa lại, đọc lên, nhận phản hồi. Có những lúc tôi ngồi hí hoáy như một cậu học trò mới vào nghề, dù ngoài kia tôi đã tự vận hành cả một cỗ máy kinh doanh. Cảm giác ấy lạ, mà quý. Vì nó buộc tôi tạm cất cái tôi xuống, và học lại từ đầu.
Bốn ngày, ba bài học đóng đinh vào đầu tôi. Tôi kể lại bằng lời của chính mình.
Bài học 1: Bạn không thiếu khách hàng, bạn thiếu hệ thống
Trước đây, mỗi khi doanh số chững, phản xạ của tôi là đi tìm thêm khách. Chạy thêm quảng cáo. Kiếm thêm nguồn. Cứ như thể vấn đề luôn nằm ở chỗ chưa đủ người mua.
Thầy Long lật ngược lại niềm tin đó. Đa số chúng ta không thiếu khách. Chúng ta thiếu một hệ thống để biến người lạ thành người quen, người quen thành người mua, và người mua thành người mua lại rồi giới thiệu thêm. Khi chưa có hệ thống, mỗi đồng đổ vào quảng cáo giống như đổ nước vào một cái xô thủng.
Nghe thì đơn giản. Nhưng nó đánh trúng tôi. Vì tôi nhận ra bao lâu nay mình đã chăm chỉ đổ nước, mà quên đi vá xô. Riêng cú lật này đã đáng giá cả khóa học.
Bài học 2: Đừng rao tính năng, hãy kể một câu chuyện
Tôi bán đồ cho trẻ con. Trước đây, tôi hay nói về sản phẩm theo kiểu liệt kê: chất liệu này, an toàn kia, bao nhiêu chi tiết, học được kỹ năng gì. Đúng hết. Nhưng khô khốc.
Thầy chỉ cho tôi thấy điều khách hàng thật sự mua không phải là món đồ, mà là câu chuyện họ kể được về chính mình sau khi có nó. Một người mẹ không mua bộ giáo cụ. Chị ấy mua hình ảnh đứa con rời chiếc điện thoại, ngồi xuống chơi, mắt sáng lên vì tò mò — và cảm giác nhẹ nhõm của chính chị khi thấy điều đó.
Cách kể một câu chuyện bán hàng có khung của nó: một khát khao, một trở ngại, một lối thoát, một kết quả, một bài học. Tôi sẽ không chép nguyên khung của thầy ra đây — đó là tài sản của thầy, và tôi tôn trọng điều đó. Nhưng tôi có thể nói với bạn rằng từ hôm học xong, tôi đã viết lại toàn bộ cách mình giới thiệu sản phẩm. Không còn liệt kê. Chỉ còn kể chuyện.
Bài học 3: Cho đi trước, và tin vào con người
Tấm bảng Givers Gain tôi cầm trên tay không phải là đạo cụ chụp hình. Nó là tinh thần xuyên suốt bốn ngày.
Tôi vốn nghĩ kinh doanh là một cuộc đổi chác sòng phẳng: anh trả tiền, tôi giao hàng. Thầy mở ra cho tôi một cách nhìn rộng hơn — người đi xa nhất trong nghề này thường là người cho đi nhiều nhất trước khi đòi hỏi bất cứ điều gì. Cho đi kiến thức. Cho đi sự tử tế. Cho đi cả những bài học mình từng trả giá đắt để có.
Với công việc của tôi, điều này không chỉ là đạo lý. Nó là chiến lược. Khi tôi chia sẻ miễn phí cách chơi cùng con, cách giúp con rời điện thoại, tôi không mất khách — tôi được lòng tin. Và lòng tin, tôi học được, mới là thứ tài sản khó sao chép nhất trong kinh doanh.
Vì sao tôi thật sự biết ơn
Có một lý do riêng khiến bốn ngày này chạm vào tôi sâu hơn mức một khóa học thông thường.
Năm ngoái, bố tôi mất, đúng vào lúc công việc của tôi bắt đầu có thành quả. Nỗi tiếc nuối lớn nhất đời tôi là bố đi trước khi kịp thấy con mình đứng vững. Từ đó, tôi mang một câu hỏi âm ỉ: mình xây tất cả những thứ này để làm gì, nếu không phải để những người mình thương được sống tốt hơn?
Thầy Long không trả lời hộ tôi câu đó. Nhưng cách thầy dạy — đặt con người, đặt gia đình, đặt việc cho đi làm gốc của việc kiếm tiền — khiến tôi thấy mình đi đúng hướng. Rằng tôi có thể vừa bán được hàng, vừa giúp thật cho những ông bố bà mẹ đang loay hoay với đứa con nghiện điện thoại. Rằng doanh thu chỉ là phương tiện, còn đích đến là một cuộc sống có ý nghĩa cho hai đứa nhỏ của tôi, Bíp và Kít.
Đó là món quà lớn nhất tôi mang về, lớn hơn mọi kỹ thuật.
Nếu bạn đang phân vân
Tôi biết cảm giác dè chừng khi nghe những lời khen dành cho một người thầy. Bản thân tôi cũng đủ trải đời để không tin vào phép màu.
Nên tôi xin nói thẳng: thầy Phạm Thành Long không trao cho tôi một công thức làm giàu sau một đêm. Thầy trao cho tôi một cách tư duy — về hệ thống, về câu chuyện, về sự tử tế — và phần còn lại là việc tôi phải tự làm, tự sửa, tự trả giá để thành của mình.
Còn tôi, tôi chỉ làm đúng một việc: mang những gì đã học ra thử trên chính công việc thật của mình. Cái gì chạy, tôi mới dám kể lại với bạn. Và bốn ngày IPS, cho tới hôm nay, là một trong những quyết định đầu tư vào bản thân mà tôi thấy xứng đáng nhất.
Cảm ơn thầy. Và nếu bạn cũng đang muốn tốt hơn mỗi ngày, hãy bắt đầu từ hôm nay bằng một việc nhỏ: chọn một điều trong công việc của bạn và làm nó tử tế hơn hôm qua một chút.
Chúng ta cùng đi, từng bước một thôi.
Về tác giả
Vĩnh (Hoàng Anh Vinh) là một người bố và là người kinh doanh trong lĩnh vực giáo cụ, học liệu và đồ chơi trí tuệ cho trẻ nhỏ. Anh dành phần lớn thời gian đồng hành cùng hai con — Bíp và Kít — và chia sẻ với các bậc cha mẹ cách giúp con rời xa điện thoại, yêu đọc sách và vận động. Anh viết về hành trình kinh doanh, làm cha và phát triển bản thân tại hoanganhvinh.com.
Mỗi bài viết là trải nghiệm và quan điểm cá nhân của tôi. Kết quả của mỗi người sẽ khác nhau, tùy hoàn cảnh, nguồn lực và nỗ lực riêng — không có gì bảo đảm giống nhau.
Câu hỏi thường gặp
Phạm Thành Long là ai?
Là một diễn giả và chuyên gia đào tạo trong lĩnh vực bán hàng và kinh doanh, xuất thân là luật sư trước khi chuyển sang nghề đào tạo. Bài viết này ghi lại trải nghiệm cá nhân của tôi sau 4 ngày học chương trình IPS của thầy.
IPS là chương trình gì?
Theo trải nghiệm của tôi, IPS là một khóa học mang tính thực hành cao về tư duy kinh doanh: học viên vừa nghe vừa bắt tay làm ngay tại lớp, tập trung vào tư duy hệ thống, nghệ thuật kể chuyện bán hàng và tinh thần cho đi.
Bài học lớn nhất bạn mang về từ khóa học là gì?
Với tôi là ba điều: kinh doanh thiếu hệ thống chứ hiếm khi thiếu khách; hãy kể chuyện thay vì rao tính năng; và cho đi trước là một chiến lược, không chỉ là đạo lý.